ღირსშესანიშნაობები

თბილისი

თბილისი ("თბილი"-ქალაქთან ახლოს არის თბილი წყაროები) – მსოფლიოს ერთერთი ყველაზე უძლიერესი ქალაქია, სადაც, ჯერ კიდევ ჩვენ წელთაღრიცხვამდე IV-III ათასწლეულებში ცხოვრობდა ხალხი. ქალაქი გადაჭიმულია მდინარე მტკვირს სანაპიროებზე და გარს აკრავს მთა-გრეხილები სანაპიროებზე და გარს აკრავს მთა-გრეხილები. "ძველი თბილისი" მდებარეობს ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მთაწმინდის ძირში და გაშენებულია 2-3 სართულიანი ქვისა და აგურის სახლებით "თბილისის არქიტექტურის" სტილში, ხის წვრილ საყრდენიანი აივნებით. აქ, თითქმის ყველა შენობა თავისთავად ისტორიულ, ან, კულტურულ ძეგლს წარმოადგენს, რომლებმაც შექმნეს ცნიბილი "ქართულ ეზოს" სახე. ქალაქის ცენტრში, განლაგებულია ნარიყალას, იგივე, შურისცისის ნანგრევები ( IV-VIII სს., რომელიც ითვლება ქვეყნის ერთერთ უძველეს ფორტიფიკაციურ შეიარაღებად); საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის თანამედროვე რეზიდენცია - სიონი (V-VII სს., მასში ინახება საქართველოს ერთერთი მთავარი სიწმინდე წმ. ნინოს ჯვარი); წმ. მარიამის იგივე ანჩისხატის ეკლესია (VI-XVI სს., ქალაქში უძველესი); წმ. დავითის ტაძარი (XIX სს.) ქვეყნის გამოჩენილი მოხვაწეების პანთეონით; თბილისის ცნობილი გოგირდის აბანოები; მეტეხის ტაძარი (1278-1289 წწ.), იქვე მეფე ვახტანგ გორგასალის ძეგლით, რომელმაც დააარსა თბილისი; ქავშეთის ეკლესია (1910 წ.), წმ. გიორგის ეკლესია (1710 წ.); ზ. ფალეაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახლი (1851 წ.); დედოფალ დარეჯან საჩინოს სასახლე (1776 წ.); ბეთლემი (XVI ს.) ნორაშენი (1793 წ.); ტაძრის ნანგრევები ათეშგში და სხვა მრავალი ღირსშესანიშნაობები.

თბილისში არის დედაქალაქის ვიწრო შესახვევები და ბაზრები, გაჟღენტილი ნაციონალური კოლორიტებით.

თბილისი თავისი კულტურული ძეგლებისა და სხავა ღირსშესალიშნაობების წყალობით, შედის მსოფლიოს კულტურულად მდიდარი ქალაქების რიცხვში. აქ არის გრიბოედოვის სახელობის რუსული დრამატურგიული თეათრი (1845 წ.); რუსთაველოს სახ. თეათრი (1921 წ.), ხელოვნების საზოგადოების ყოფილ შენობაში (1899 წ.); მარჯანიშვილის სახ. თეატრი; საჯარო ბიბლიოთეკა; თოჯინების თეატრი საქართველოს სათავად-აზნაურო მიწის ბანკის შენობაში; კავკასიისარმიის ყოფილი შტაბი (1824 წ.); საერთაშორისო სამხატვრო ცენტრი რუსთაველის გამზირზე; ფილარმონიის საკონცერტო დარბაზი (1978 წ.); და აგრეთვე, ქალაქის ნამდვილი სიმბოლოები - შოთა რუსთაველის გამზირი და მთაწმინდა, რომელზეც განფენილია კულტურისა და დასვენების პარკი.

თბილისში ასევე არის გასაოცარი პარკები: "ვაკის პარკი", ვერის პარკი, მუშტაითი, მზიური, დიდი ბოტანიკური ბაღი, ალექსანდროვის ბაღი, ზოოპარკი და სხვა.

მუზეუმები:

საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი ოქროს ფონდით, მეფისნაცვლის სასახლე (1969 წ.), ხელოვნების მუზეუმი (ზუბალაშვილების სასტუმროს შენიბაში), კუს ტბასთან მდებარე ხალხური არქიტექტურის მუზეუმი ღია ცის ქვეშ, თბილისის პასაჟი (1901-1902 წწ.), "ძველი გალერეა" ირაკლი 2 ქუჩაზე, საქართველოს ისტორიის მუზეუმი (1929 წ.), აბრეშუმის მუზეუმი, ქართველი ებრაელების მუზეუმი.

ძეგლები:

შოთა რუსთაველი (1942 წ.), წმ. ნინო, ა. ს. გრიბოედოვი (1961 წ.), ზაქარია ფალიაშვილი (1972 წ.), ნოკო პიროსმანი (1975 წ.), მერაბი მამარდაშვილი (2001 წ.), დავით გურამიშვილი (1965 წ.), აკაკი წერეთელი (1955 წ.), "300 არაგველის" მონუმენტი, ქართლის დედა. სკულპტურები: "მზეჭაბუკი" სპორტის სასახლის წინ, კომპოზიცია ბერიკაობა ("გადაცმული") საბავშვო გამოფენის სახლის წინ და საუკეთესო სკულმპტურობის მიერ შექმნილი სხვა ნიმუშები.

დედაქალაქიდან 20 კმ. იმყოფება კაცთა მოქმედი მონასტერი ბეთანია (XII-XIII სს.), რომელიც ქართული სატაძრო არქიტექტურის ერთ-ერთ საუკეთესო ნიმუშად ითვლება. თბილისის სამცხრეთ-დასავლეთით 60 კმ. არის მანგლისის მოქმედი ტაძარი (V-XI სს.)

საქართველოს ეკლესია-მონასტრები:

საეპისლოპოსო ეკლესია (I სკ.) კუმურდოში, ატენი, იგივე ატენის სიონი (VII ს.) გორის შორიახლოს; საშვილდისის სიონი (760-778 წწ.); სამთავისის ეკლესია (VII ს.); წმ. მარიამის სახ. ეკლესია ძველ გავაზში (VI ს.); ძველი შუამთა (V-VII ს.) და იყალთო თელავთან ახლოს; იოანე ზედაზნელის მონასტერი (VII-VIII სს.); ბორდოს მოქმედი ქალთა მონასტერი (850 წ.); საფარის მონასტერი (VII ს.); რკონის მონასტერი (VII ს.); მოწამეთა მონასტერი (X ს.); ზარზმის მონასტერი (X-XVI ს.); ნინოწმინდას ტაძარი (VI ს.); წრომის მოქმედი ტაძარი (626-634 წწ.); სამთავისის ეკლესია (VII ს.); ქარელთან ახლოს; ქვემო ბოლნისის ბაზილიკა (VI ს.) და ბოლნისის სიონი (478-493 წწ.); ღვთისმშობლის ტაძარი ბიჭვინთაში (პიცუნდა, X ს.); ცხავათის მონასტერი (IX ს.); მარტვილის მონასტერი (VII-XI სს.); გურჯაანის ქალთა მოქმედი მონასტერი (VIII ს.) წმინდა წყაროთი; ასევე შტბერდი, ოპიზა, იშხანი, ოშკი და სხვა.

სასახლეები და ციხე-სიმაგრეები:

ციხე-ქალაქი უჯარმა (V ს.); ანაკოლიის ციხე-სიმაგრე (IV-V სს.) ივერიის მთაზე სოხუმთან ახლოს; ანანურის ციხე-სიმაგრე; მეტეხის ციხე; ნაქალაქევის სიმაგრეებით; შორაპანი და ქანდა. ქართულ სიმაგრეებში გამოიყოფა დიდებული და კარგათ შემონახული ხერცვისის ციხე-სიმაგრე, რომელიც მდებარეობს ახალქალაქთან ახლოს, ცნობილ გამოქვაბული ქალაქის - ვარძიის მეზობლად.

სიღნაღი:

ქალაქი კახეთის ჩრდილოეთში, მდებარეობს თელავის აღმოსავლეთით 30 კმ. კარგად არის შემონახული ქალაქის ის კედლები, რომლებიც გარს აკრავს ქალაქის ძველ ნაწილს, ხოლო, საგუშგო კოშკებიდან იშლება ხედი მდინარე ალაზე.

მესტია:

მთიანი სვანრთის ადმინისტრაციული ცენტრი, ცნობილია შუა საუკუნების უნიკალური, ქალაქის დამცავი საგუშაგო კოშკებით.

ანანური:

XVII საუკუნის ფერწელური სიმაგრე, მდებარეობს მდ. არაგვზე, თბილისის ჩრდილოეთით 60 კმ-ში.

გონიო:

ეს სიმაგრე მდებარეობს სარფში, ბათუმის სამხრეთით 12 კმ, თურქეთის საზღვართან. სიმაგრე პირველად ნახსენებია ბერძენ-რომაელ ჟამთაღმხწერლებთან, მაგრამ დღევანდელი სახე მიიღო XVI საუკუნეში, თურქმენობის დროს. იქ მისასვლა შესაძლებელია სამარშუტო ტაქსით, რომელიც გადის ქ. ბათუმის მთავარი სადგურიდან ყოველ ნახევარ საათში ერთხელ.

თმოგვი:

ციხე-სიმაგრე კლდეზე, აგებულია მდ. მტკვარზე, საქართველოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ის მდებარეობს ცნობილ გამოქვაბულ ქალაქ ვარძიასთან ახლოს.

შატილი:

შუასაუკუნეების სიფილი-სიმაგრე მდებარეობს საქართველოს ჩრდილო-დასავლეთით, რუსეთის საზღვართან. მისვლა შეიძლება ბორისახლოდან გადასასვლით.

უფრო გვიან პერიოდს ეკუთვნის დმანისის და სამშვილდისის თავდაცვითი შეიარაღებები; არხანგლის ეკლესია იყორთა (1172 წ.) ზემო არწევში; ყოვლადწმინდის ცნობილი ტაძარი (IX-XVII სს.) გურჯაანში; ტვეთერის კომპლექსი (X ს.); წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია (1010-1014 წწ.) ნიკორწმინდაში; წმინდა გიორგის ტაძარი ბოჭორმაში (X-XI სს.); წმ. ნინოის ტაძარი (1030-1040 წწ.) პოკში; ვაჩნაძიანის მონასტერი (XV-XVI სს.); ქართული არქიტექტურული კულტის ერთერთი საუკეთესო ნიმუში - პითარეთის სამონსტრო კომპლექსი (1216-1222 წწ.); გერგეთის სამების ეკლესია (XIV ს.) ურბნისში; წუგრუგაშენი (1213-1222 წწ.) ბოლნისის სიონოდან 20 კმ; ყინწვისის კაცთა მოქმედი მონასტერი (XIII ს.) მე-13-ე საუკუნის ცნობილი მოხატულობით; ყოფილი საკათედრო საეპისკოპო ეკლესია სამთავისში და ქვათახევის ტაძარი (XII-XIII სს.) გორთან ახლოს; ნეკრესის მონასტერი; ახალიმთის ქალთა მონასტერი თელავის ახლოს და ახალი-ათონის მონასტერი (1875 წ.) გამოქვაბულების ფართო კომპლექსით.

მცხეთა:

დედაქალაქის ჩრდილოეთით 20 კმ., მდებარეობს საქართველოს ძველი დედაქალაქი - მცხეთა სწორედ აქაა, მთელ მსოფლიოში ცნობილი მონასტერი - ჯვარი (585-604 წწ.) - ქრისტიანობის ჭეშმარიტი სიმბოლო ქართულ მიწაზე. ჯვარი აგებულია მთაზე, მდინარეების: მტკვარისა და არაგვის შესართავთან. როგორც გადმოცემები მოგვითხრობენ, ეს წმინდა ნაგებობა აშენეგული იყო ორჯერ წმ. ნინოს ხის ჯვარზე. მცხეთაში არის ქართული მართლმადიდებლური ეკლესიის ერთერთი მნიშვნელოვანი ტაძარი - სვეტისცხოველი ("სიცოცხლისმატარებელი ძელი", 1010-1029 წწ.). იგი დგას საქართველოში პირველი ქრისტიანული ეკლესიის (IV ს.) ადგილას, რომელიც აღიმართა, ქრისტეს კვართში გახვეულ, წმ. სიგონიას საფლავზე. აქ განლაგებულია ქალთა მოამედი მონასტერი სამთავრო, სადაც განისვენებს საქართველოს გამქრისტიანებელი მეფე - მირიანი, მისი ცოლი ნანა და ერთ-ერთი ყველაზე საპატიო ქართველი წმინდანი ბერი - გაბრიელი. მცხეთის დასსავლეთით, მთებში ძევს მჭვიმის მოქმედი მონასტერი (VI ს.). აქ, საიმტერესოა სანმათველო ეკლესია (VI ს.), სატრაპეზო, დიდი ეკლესია (1123 წ.), და აგრეთვე მრავალრიცხოვანი სენაკები გარშემო მთების გამოქვაბულებში.

ბორჯომი

ქალაქი ბორჯომი, განთქმული თავისი მინერალური წყლებითა და არაჩვეულებრივი პარკებით, იმყოფება მდ. მტკვრის გარშემო ველებზე. აქ, შემონახულია რუსეთის ბოლო იმპერატორის აგარაკი, სამონასტრო კომპლექსი ტიმოთეს უბანი (X ს., წაღვერის კურორტთან ახლოს), მრავალი სანატორიუმი და სამხარეო მუზეუმები. აქვე იმყოფება ბორჯომის ცნიბილი ნაკრძალი, რომელიც ითვლება კავკასიაში საუკეთესო ადგილად ეკოლოგიური ტურიზმისთვის მხრივ.

ბაკურიანი:

ბაკურიანი იმყოფება ბორჯომიდან 37 კმ, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთაგრეხილზე. ბაკურიანი არის მთიანი კურორტი, სამთო-სათხილამურო ტრასებით, გარშემო მთების უნიკალური მცენარეული საფარით და იშვიათი კლიმატური პირობების შეხამებით, რამაც საშუალება მოგვცა შექმნილიყო ბოტანიკური ბაღი. ბორჯომსა და ბაკურიანს შორის მიუყვება წვრილი სარკინიგზო ხაზი, რომელიც ემსახურება სათხილამურო სპორტის მოყვარულებს და მრავალრიცხოვან ტურისტებს. ორ საათში, რამდენიმე ვაგონიანი, პატარა ლოკომოტივი ფარავს ბორჯომიდან ბაკურიანამდე გზას, და გარშემო პეიზაჟები იმდენად მიმზიდველია, რომ მგზავრობას ღირსშესანიშნავს ხდის.

შავი ზღვის სანაპირო

გაგრა, პიცუნდა, ახალი ათონი, ციხისძირი, ქობულეთი, ორდი, მახინჯაური, მწვანე კონცხი და სხვა, იმყოფება ავტონომიური ტერიტორიის ფარგლებში. აჭარა - მიუყვება შავი ზღვის ვიწრო სანაპირო ზოლს, პატარა კავკასიონის მთიანი ქედქბის ქვეშ. ამ მიწაზე არის რბილი სუბტროპიკული კლიმატი და მშვენიერი ბუნების პირობები.

ბათუმი :

ბათუმი - რეგიონის დედაქალაქია. ქალაქში არის: დელფინარიუმი, საზაფხულო თიატრი, "მომღერალი ფანტანები", საქართველოს სამეცნიერო აკადემიის ეროვნული ბოტანიკური პარკი, რომელშიც თავმოყრილია 5000-მდე სახეობის სუბტროპიკული მცენარე, და ზღვისპირა პარკი პალმების ჩაყოლებული ზოლით.

ქობულეტი:

იმქოფება ბათუმიდან 24 კმ. იგი განთქმულია მინერალური წყლებითა და კარდიოლოგიური სანატორიუმით "საქართველო".

ასევე არის ცნობილი საზღვაო კურორტები - მწვანე კონცხი და მახინჯაური

ქუთაისი:

ქუთაისი - არის კოლხეთის და იმერეთი სამეფოების ძველი დედაქალაქი. საინტერესოა მდ. რიონის სანაპირო "გადმოკიდული ვერანდებით"; ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი; ფალიაშვილის სახლ-მუზეუმი; სურათების გალერეა; ცნობილი ბაგრატის ტაძრის ნანგრევები (X-XI სს.), რომელშიც ფიცი დადო მეფე დავით აღმაშენებელმა; ცნობილი კულტურული ცენტრი - გელათი (XII ს.) და გელათის აკადემია (არსებობდა მონასტრამდე XII საუკუნის დასაწყისში), ქალაქთან ახლოს; დინოზავრის ნაკვალევი; სათაფლიის გამოქვაბული და. სამსაფეხუროვანი ჩანჩქერი (საერთო სიმაღლე 200 მ.), სოფელ გორდასთან. ქუთაისის ჩრდილო-დასავლეთით 9 კმ-ში, სამყურის ქედის განშტოებაზე, არის ცნობილი კურორტი წყალტუბო, განთქმული თავისი მინერალური წყლების აბაზანებითა და სამედიცინო ყავარჯნებისა და ჯოხების უნიკალური მუზეუმებით

გორი:

მდებარეობს მდინარეების: მტკვარისა და ლიხვის შესართავთან. ქალაქის მთავარ მოედანზე, ადმინისტრაციული შენობის წინ, აღმართულია სტალინის უზარმაზარი ბრონზის ფიგურა. აქ, საინტერესოა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი; ი. ვ. სტალინისა და ს. ა. კამოს სახლ-მუზეუმები; შუასაუკუნეების გორისციხის ნანგრევები (VI ს.); რკინიგზის სადგურის შენობა, შემკული სტალინის ბიუსტითა და პორტრეტით; და ბალნეოლოგიური კურორტი - გორისჯვარი.

ახალციხე:

ქალაქი აშენებულია XII საუკუნეში, ახალციხის ციხე-სიმაგრის გარშემო და დიდი ხნის მანმავლობაში იმყოფებოდა თურქთა იმპერიის ბატონობის ქვეშ. აქ არის მეჩეთი (1752 წ.) მედრესის ნანგრევები და სხვა შუასაუკუნეების საინტერესო შენობები. შიგ ციხესიმაგრეში მოქმედებს "ჯავახეთის მუზეუმი", უამრავი არქეოლოგიური აღმოჩენებით, ფოტოებით და ძველი ხალიჩებით. "ვალე" - სასაზღვრო გადასასვლელი, მდებარეობს ქალაქის ცენტრიდან სამცხრეთით, 10 კმ-ში.